SQL۴ درس رایگان

آموزش SQL و پایگاه داده از صفر، با تمرین در مرورگر

در این دوره کوئری‌نویسی SQL را روی پایگاه دادهٔ یک فروشگاه آنلاین یاد می‌گیرید. هر کوئری را در مرورگر روی PostgreSQL اجرا می‌کنید و نتیجه را همان لحظه می‌بینید.

بدون نصب پایگاه داده
از اولین SELECT تا توابع پنجره‌ای و تراکنش
درس‌های اول رایگان است

درس: ۸۸
فصل: ۱۹
ساعت آموزش: ۲۰
پایان دوره: گواهی

نمونه: سه کتاب پرفروش

best_sellers.sqlسه کتاب پرفروش

-- سه کتاب پرفروش و درآمد هر کدام
SELECT b.title,
       SUM(oi.qty) AS sold,
       SUM(oi.qty * b.price) AS revenue
FROM order_items oi
JOIN books b ON b.id = oi.book_id
GROUP BY b.id, b.title
ORDER BY sold DESC, revenue DESC
LIMIT 3;

نتیجهٔ کوئری (۳ ردیف)

نتیجهٔ «سه کتاب پرفروش»
title	sold	revenue
شازده کوچولو	6	720000
کد تمیز	5	2050000
سمفونی مردگان	3	720000

اقلام سفارش‌ها به جدول کتاب‌ها وصل می‌شوند، فروش هر کتاب جمع زده می‌شود و سه کتاب پرفروش با درآمدشان می‌آیند. نمونه‌های دیگر

آنچه یاد می‌گیرید

در این دوره چه چیزهایی یاد می‌گیرید

هر فصل چند دستور تازه را با تمرین روی جدول‌های مشتری، محصول، سفارش و کارمند یاد می‌دهد.

فصل ۱
مدل رابطه‌ای و اولین کوئری
جدول، ردیف، کلید اصلی و کلید خارجی را می‌شناسید و اولین SELECT را با WHERE می‌نویسید.
فصل ۲
فیلتر و مرتب‌سازی
شرط‌ها را با AND و OR ترکیب می‌کنید و نتیجه را با LIKE، IN، BETWEEN، ORDER BY و LIMIT محدود و مرتب می‌کنید.
فصل ۳
توابع و CASE
مقدارهای تکراری را با DISTINCT کنار می‌گذارید، با متن و تاریخ کار می‌کنید و با CASE داده را دسته‌بندی می‌کنید.
فصل ۴
گزارش با GROUP BY
تعداد، جمع و میانگین هر گروه را حساب می‌کنید و فرق WHERE و HAVING را یاد می‌گیرید.
فصل ۵ و ۶
اتصال جدول‌ها
جدول‌ها را با JOIN به هم وصل می‌کنید، دام‌های رایج LEFT JOIN را می‌شناسید و نتیجهٔ دو کوئری را با UNION، INTERSECT و EXCEPT ترکیب می‌کنید.
فصل ۷ و ۸
زیرکوئری، CTE و کوئری بازگشتی
کوئری چندمرحله‌ای را با زیرکوئری و WITH خوانا می‌نویسید و یک چارت سازمانی را با کوئری بازگشتی پیمایش می‌کنید.
فصل ۹
توابع پنجره‌ای
در هر گروه رتبه می‌دهید، جمع تجمعی درآمد را می‌گیرید و فروش هر ماه را با ماه قبل مقایسه می‌کنید.
فصل ۱۰ و ۱۱ و ۱۲
NULL، ساختن جدول و تغییر داده
رفتار NULL را در شرط و گروه‌بندی می‌شناسید، جدول و قید می‌سازید و داده را درج، ویرایش و حذف می‌کنید.
فصل ۱۳ و ۱۴ و ۱۵
ویو، ایندکس و سرعت کوئری
ویو می‌سازید، می‌بینید ایندکس کجا به کار می‌آید و پلن اجرای کوئری را با EXPLAIN می‌خوانید.
فصل ۱۶ و ۱۷ و ۱۸ و ۱۹
تراکنش، طراحی و امنیت
با تراکنش داده را سالم نگه می‌دارید، جدول‌ها را نرمال‌سازی می‌کنید، گزارش Pivot و خروجی JSON می‌سازید و جلوی تزریق SQL را می‌گیرید.

نمونه‌ها

نمونه‌هایی از کوئری‌هایی که می‌نویسید

این شش کوئری را برای همین صفحه روی دادهٔ یک کتاب‌فروشی آنلاین نوشته‌ایم. جدول‌ها و داده‌های هر کدام بالای کد آن است و ردیف‌های نتیجه کنارش.

فیلتر کردن کتاب‌ها با WHERE

از جدول کتاب‌ها فقط کتاب‌هایی می‌آیند که برنامه‌نویسی نیستند و قیمتشان بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومان است. نتیجه از ارزان به گران مرتب می‌شود.

جدول‌ها و داده‌هایی که این کوئری روی آن‌ها اجرا می‌شود

setup.sqlجدول‌ها و داده‌ها

CREATE TABLE books (
  id     int PRIMARY KEY,
  title  text NOT NULL,
  author text NOT NULL,
  genre  text NOT NULL,
  price  int NOT NULL
);
INSERT INTO books VALUES
  (1, 'بوف کور', 'صادق هدایت', 'رمان', 180000),
  (2, 'سمفونی مردگان', 'عباس معروفی', 'رمان', 240000),
  (3, 'کلیدر', 'محمود دولت‌آبادی', 'رمان', 950000),
  (4, 'کد تمیز', 'رابرت مارتین', 'برنامه‌نویسی', 410000),
  (5, 'برنامه‌نویس عمل‌گرا', 'اندرو هانت', 'برنامه‌نویسی', 380000),
  (6, 'شازده کوچولو', 'آنتوان دو سنت‌اگزوپری', 'کودک', 120000),
  (7, 'قصه‌های مجید', 'هوشنگ مرادی کرمانی', 'کودک', 210000);

filter.sqlکد کامل «فیلتر کردن کتاب‌ها با WHERE»

-- کتاب‌های غیر برنامه‌نویسی بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ هزار تومان، ارزان‌ترین اول
SELECT title, author, price
FROM books
WHERE genre <> 'برنامه‌نویسی'
  AND price BETWEEN 150000 AND 300000
ORDER BY price;

نتیجهٔ کوئری (۳ ردیف)

نتیجهٔ «فیلتر کردن کتاب‌ها با WHERE»
title	author	price
بوف کور	صادق هدایت	180000
قصه‌های مجید	هوشنگ مرادی کرمانی	210000
سمفونی مردگان	عباس معروفی	240000

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

انتخاب ستون‌ها با SELECT
چند شرط با AND و BETWEEN
مرتب‌سازی با ORDER BY

این مهارت‌ها را در فصل ۲ یاد می‌گیرید: SELECT، WHERE، ORDER BY و LIMIT

سه کتاب پرفروش

اقلام سفارش‌ها به جدول کتاب‌ها وصل می‌شوند، فروش هر کتاب جمع زده می‌شود و سه کتاب پرفروش با درآمدشان می‌آیند.

جدول‌ها و داده‌هایی که این کوئری روی آن‌ها اجرا می‌شود

setup.sqlجدول‌ها و داده‌ها

CREATE TABLE books (
  id     int PRIMARY KEY,
  title  text NOT NULL,
  author text NOT NULL,
  genre  text NOT NULL,
  price  int NOT NULL
);
INSERT INTO books VALUES
  (1, 'بوف کور', 'صادق هدایت', 'رمان', 180000),
  (2, 'سمفونی مردگان', 'عباس معروفی', 'رمان', 240000),
  (3, 'کلیدر', 'محمود دولت‌آبادی', 'رمان', 950000),
  (4, 'کد تمیز', 'رابرت مارتین', 'برنامه‌نویسی', 410000),
  (5, 'برنامه‌نویس عمل‌گرا', 'اندرو هانت', 'برنامه‌نویسی', 380000),
  (6, 'شازده کوچولو', 'آنتوان دو سنت‌اگزوپری', 'کودک', 120000),
  (7, 'قصه‌های مجید', 'هوشنگ مرادی کرمانی', 'کودک', 210000);
 
CREATE TABLE customers (
  id   int PRIMARY KEY,
  name text NOT NULL,
  city text NOT NULL
);
INSERT INTO customers VALUES
  (1, 'علی', 'تهران'),
  (2, 'سارا', 'شیراز'),
  (3, 'رضا', 'تهران'),
  (4, 'مینا', 'اصفهان'),
  (5, 'حسین', 'تبریز'),
  (6, 'نگار', 'شیراز');
 
CREATE TABLE orders (
  id          int PRIMARY KEY,
  customer_id int NOT NULL REFERENCES customers(id)
);
INSERT INTO orders VALUES
  (1, 1), (2, 2), (3, 3), (4, 1), (5, 4),
  (6, 6), (7, 5), (8, 2), (9, 3), (10, 6);
 
CREATE TABLE order_items (
  order_id int NOT NULL REFERENCES orders(id),
  book_id  int NOT NULL REFERENCES books(id),
  qty      int NOT NULL
);
INSERT INTO order_items VALUES
  (1, 4, 1), (1, 1, 2), (2, 6, 3), (2, 5, 1), (3, 5, 1),
  (3, 4, 1), (4, 3, 1), (5, 2, 2), (5, 7, 1), (6, 6, 1),
  (6, 1, 1), (7, 4, 2), (8, 7, 2), (8, 2, 1), (9, 4, 1),
  (10, 6, 2);

best_sellers.sqlکد کامل «سه کتاب پرفروش»

-- سه کتاب پرفروش و درآمد هر کدام
SELECT b.title,
       SUM(oi.qty) AS sold,
       SUM(oi.qty * b.price) AS revenue
FROM order_items oi
JOIN books b ON b.id = oi.book_id
GROUP BY b.id, b.title
ORDER BY sold DESC, revenue DESC
LIMIT 3;

نتیجهٔ کوئری (۳ ردیف)

نتیجهٔ «سه کتاب پرفروش»
title	sold	revenue
شازده کوچولو	6	720000
کد تمیز	5	2050000
سمفونی مردگان	3	720000

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

اتصال دو جدول با JOIN
جمع زدن با SUM و GROUP BY
سه ردیف اول با ORDER BY و LIMIT

این مهارت‌ها را در فصل ۵ یاد می‌گیرید: اتصال جدول‌ها (JOIN)

مشتری‌هایی که بیشتر از میانگین خرید کرده‌اند

جمع خرید هر مشتری یک بار در یک CTE حساب می‌شود. بعد فقط مشتری‌هایی می‌آیند که از میانگین همهٔ مشتری‌ها بیشتر خرید کرده‌اند.

جدول‌ها و داده‌هایی که این کوئری روی آن‌ها اجرا می‌شود

setup.sqlجدول‌ها و داده‌ها

CREATE TABLE books (
  id     int PRIMARY KEY,
  title  text NOT NULL,
  author text NOT NULL,
  genre  text NOT NULL,
  price  int NOT NULL
);
INSERT INTO books VALUES
  (1, 'بوف کور', 'صادق هدایت', 'رمان', 180000),
  (2, 'سمفونی مردگان', 'عباس معروفی', 'رمان', 240000),
  (3, 'کلیدر', 'محمود دولت‌آبادی', 'رمان', 950000),
  (4, 'کد تمیز', 'رابرت مارتین', 'برنامه‌نویسی', 410000),
  (5, 'برنامه‌نویس عمل‌گرا', 'اندرو هانت', 'برنامه‌نویسی', 380000),
  (6, 'شازده کوچولو', 'آنتوان دو سنت‌اگزوپری', 'کودک', 120000),
  (7, 'قصه‌های مجید', 'هوشنگ مرادی کرمانی', 'کودک', 210000);
 
CREATE TABLE customers (
  id   int PRIMARY KEY,
  name text NOT NULL,
  city text NOT NULL
);
INSERT INTO customers VALUES
  (1, 'علی', 'تهران'),
  (2, 'سارا', 'شیراز'),
  (3, 'رضا', 'تهران'),
  (4, 'مینا', 'اصفهان'),
  (5, 'حسین', 'تبریز'),
  (6, 'نگار', 'شیراز');
 
CREATE TABLE orders (
  id          int PRIMARY KEY,
  customer_id int NOT NULL REFERENCES customers(id)
);
INSERT INTO orders VALUES
  (1, 1), (2, 2), (3, 3), (4, 1), (5, 4),
  (6, 6), (7, 5), (8, 2), (9, 3), (10, 6);
 
CREATE TABLE order_items (
  order_id int NOT NULL REFERENCES orders(id),
  book_id  int NOT NULL REFERENCES books(id),
  qty      int NOT NULL
);
INSERT INTO order_items VALUES
  (1, 4, 1), (1, 1, 2), (2, 6, 3), (2, 5, 1), (3, 5, 1),
  (3, 4, 1), (4, 3, 1), (5, 2, 2), (5, 7, 1), (6, 6, 1),
  (6, 1, 1), (7, 4, 2), (8, 7, 2), (8, 2, 1), (9, 4, 1),
  (10, 6, 2);

big_spenders.sqlکد کامل «مشتری‌هایی که بیشتر از میانگین خرید کرده‌اند»

-- مشتری‌هایی که بیشتر از میانگین خرید کرده‌اند
WITH spend AS (
  SELECT o.customer_id, SUM(oi.qty * b.price) AS total
  FROM orders o
  JOIN order_items oi ON oi.order_id = o.id
  JOIN books b ON b.id = oi.book_id
  GROUP BY o.customer_id
)
SELECT c.name, c.city, s.total
FROM spend s
JOIN customers c ON c.id = s.customer_id
WHERE s.total > (SELECT AVG(total) FROM spend)
ORDER BY s.total DESC;

نتیجهٔ کوئری (۳ ردیف)

نتیجهٔ «مشتری‌هایی که بیشتر از میانگین خرید کرده‌اند»
name	city	total
علی	تهران	1720000
سارا	شیراز	1400000
رضا	تهران	1200000

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

نام‌گذاری یک کوئری با WITH
زیرکوئری‌ای که یک عدد برمی‌گرداند
اتصال سه جدول در یک کوئری

این مهارت‌ها را در فصل ۸ یاد می‌گیرید: CTEها و بازگشتی

مسیر کامل دسته‌بندی‌ها

هر دسته فقط دستهٔ بالایی خود را می‌شناسد. یک کوئری بازگشتی از ریشه پایین می‌رود و مسیر کامل و عمق هر دسته را می‌سازد.

جدول‌ها و داده‌هایی که این کوئری روی آن‌ها اجرا می‌شود

setup.sqlجدول‌ها و داده‌ها

CREATE TABLE categories (
  id        int PRIMARY KEY,
  name      text NOT NULL,
  parent_id int REFERENCES categories(id)
);
INSERT INTO categories VALUES
  (1, 'کتاب', NULL),
  (2, 'داستان', 1),
  (3, 'رمان ایرانی', 2),
  (4, 'رمان خارجی', 2),
  (5, 'آموزشی', 1),
  (6, 'برنامه‌نویسی', 5),
  (7, 'پایتون', 6),
  (8, 'زبان انگلیسی', 5);

category_tree.sqlکد کامل «مسیر کامل دسته‌بندی‌ها»

-- مسیر هر دسته از ریشه تا خودش
WITH RECURSIVE tree AS (
  SELECT id, 1 AS depth, name AS path
  FROM categories
  WHERE parent_id IS NULL
  UNION ALL
  SELECT c.id, t.depth + 1, t.path || ' / ' || c.name
  FROM categories c
  JOIN tree t ON c.parent_id = t.id
)
SELECT depth, path
FROM tree
ORDER BY path;

نتیجهٔ کوئری (۸ ردیف)

نتیجهٔ «مسیر کامل دسته‌بندی‌ها»
depth	path
1	کتاب
2	کتاب / آموزشی
3	کتاب / آموزشی / برنامه‌نویسی
4	کتاب / آموزشی / برنامه‌نویسی / پایتون
3	کتاب / آموزشی / زبان انگلیسی
2	کتاب / داستان
3	کتاب / داستان / رمان ایرانی
3	کتاب / داستان / رمان خارجی

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

کوئری بازگشتی با WITH RECURSIVE
جدولی که به خودش ارجاع می‌دهد
چسباندن متن با ||

این مهارت‌ها را در فصل ۸ یاد می‌گیرید: CTEها و بازگشتی

رتبهٔ هر کتاب در ژانر خودش

تابع پنجره‌ای کتاب‌های هر ژانر را جداگانه رتبه می‌دهد و سهم هر کتاب از فروش ژانرش را حساب می‌کند. دو کتاب با فروش برابر رتبهٔ یکسان می‌گیرند.

جدول‌ها و داده‌هایی که این کوئری روی آن‌ها اجرا می‌شود

setup.sqlجدول‌ها و داده‌ها

CREATE TABLE books (
  id     int PRIMARY KEY,
  title  text NOT NULL,
  author text NOT NULL,
  genre  text NOT NULL,
  price  int NOT NULL
);
INSERT INTO books VALUES
  (1, 'بوف کور', 'صادق هدایت', 'رمان', 180000),
  (2, 'سمفونی مردگان', 'عباس معروفی', 'رمان', 240000),
  (3, 'کلیدر', 'محمود دولت‌آبادی', 'رمان', 950000),
  (4, 'کد تمیز', 'رابرت مارتین', 'برنامه‌نویسی', 410000),
  (5, 'برنامه‌نویس عمل‌گرا', 'اندرو هانت', 'برنامه‌نویسی', 380000),
  (6, 'شازده کوچولو', 'آنتوان دو سنت‌اگزوپری', 'کودک', 120000),
  (7, 'قصه‌های مجید', 'هوشنگ مرادی کرمانی', 'کودک', 210000);
 
CREATE TABLE customers (
  id   int PRIMARY KEY,
  name text NOT NULL,
  city text NOT NULL
);
INSERT INTO customers VALUES
  (1, 'علی', 'تهران'),
  (2, 'سارا', 'شیراز'),
  (3, 'رضا', 'تهران'),
  (4, 'مینا', 'اصفهان'),
  (5, 'حسین', 'تبریز'),
  (6, 'نگار', 'شیراز');
 
CREATE TABLE orders (
  id          int PRIMARY KEY,
  customer_id int NOT NULL REFERENCES customers(id)
);
INSERT INTO orders VALUES
  (1, 1), (2, 2), (3, 3), (4, 1), (5, 4),
  (6, 6), (7, 5), (8, 2), (9, 3), (10, 6);
 
CREATE TABLE order_items (
  order_id int NOT NULL REFERENCES orders(id),
  book_id  int NOT NULL REFERENCES books(id),
  qty      int NOT NULL
);
INSERT INTO order_items VALUES
  (1, 4, 1), (1, 1, 2), (2, 6, 3), (2, 5, 1), (3, 5, 1),
  (3, 4, 1), (4, 3, 1), (5, 2, 2), (5, 7, 1), (6, 6, 1),
  (6, 1, 1), (7, 4, 2), (8, 7, 2), (8, 2, 1), (9, 4, 1),
  (10, 6, 2);

genre_ranking.sqlکد کامل «رتبهٔ هر کتاب در ژانر خودش»

-- رتبه و سهم هر کتاب از فروش ژانر خودش
SELECT b.genre,
       b.title,
       SUM(oi.qty) AS sold,
       RANK() OVER (PARTITION BY b.genre ORDER BY SUM(oi.qty) DESC) AS rank_in_genre,
       ROUND(100.0 * SUM(oi.qty) / SUM(SUM(oi.qty)) OVER (PARTITION BY b.genre)) AS share_pct
FROM books b
JOIN order_items oi ON oi.book_id = b.id
GROUP BY b.id, b.genre, b.title
ORDER BY b.genre, rank_in_genre, b.id;

نتیجهٔ کوئری (۷ ردیف)

نتیجهٔ «رتبهٔ هر کتاب در ژانر خودش»
genre	title	sold	rank_in_genre	share_pct
برنامه‌نویسی	کد تمیز	5	1	71
برنامه‌نویسی	برنامه‌نویس عمل‌گرا	2	2	29
رمان	بوف کور	3	1	43
رمان	سمفونی مردگان	3	1	43
رمان	کلیدر	1	3	14
کودک	شازده کوچولو	6	1	67
کودک	قصه‌های مجید	3	2	33

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

رتبه‌بندی با RANK و PARTITION BY
جمع هر گروه کنار هر ردیف با SUM و OVER
گروه‌بندی و تابع پنجره‌ای در یک کوئری

این مهارت‌ها را در فصل ۹ یاد می‌گیرید: توابع پنجره‌ای (Window Functions)

به‌روزرسانی موجودی انبار با UPSERT

بار تازه به انبار رسیده است. موجودی کتاب‌هایی که ردیف دارند زیاد می‌شود و برای کتاب تازه ردیف جدید ساخته می‌شود، همه با یک دستور.

جدول‌ها و داده‌هایی که این کوئری روی آن‌ها اجرا می‌شود

setup.sqlجدول‌ها و داده‌ها

CREATE TABLE books (
  id    int PRIMARY KEY,
  title text NOT NULL
);
INSERT INTO books VALUES
  (1, 'بوف کور'),
  (2, 'سمفونی مردگان'),
  (4, 'کد تمیز'),
  (6, 'شازده کوچولو');
 
CREATE TABLE stock (
  book_id int PRIMARY KEY REFERENCES books(id),
  qty     int NOT NULL
);
INSERT INTO stock VALUES (1, 5), (2, 0), (4, 12);

restock.sqlکد کامل «به‌روزرسانی موجودی انبار با UPSERT»

-- بار تازه: موجودی قبلی زیاد می‌شود و کتاب تازه ردیف می‌گیرد
WITH arrived AS (
  INSERT INTO stock (book_id, qty) VALUES
    (1, 10),
    (2, 4),
    (6, 7)
  ON CONFLICT (book_id) DO UPDATE
    SET qty = stock.qty + EXCLUDED.qty
  RETURNING book_id, qty
)
SELECT b.title, a.qty AS in_stock
FROM arrived a
JOIN books b ON b.id = a.book_id
ORDER BY a.book_id;

نتیجهٔ کوئری (۳ ردیف)

نتیجهٔ «به‌روزرسانی موجودی انبار با UPSERT»
title	in_stock
بوف کور	15
سمفونی مردگان	4
شازده کوچولو	7

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

درج یا به‌روزرسانی با ON CONFLICT
مقدار تازه با EXCLUDED
دیدن ردیف‌های تغییرکرده با RETURNING

این مهارت‌ها را در فصل ۱۲ یاد می‌گیرید: دستکاری داده (DML) و UPSERT

روش کار

یک درس چطور پیش می‌رود

۱
صورت تمرین را می‌خوانید
هر درس یک توضیح کوتاه و یک پرسش مشخص دارد و جدول‌های فروشگاه با داده‌هایشان جلوی شماست.
۲
کوئری را اجرا می‌کنید
کوئری در مرورگر روی PostgreSQL اجرا می‌شود و ردیف‌های نتیجه همان لحظه نشان داده می‌شود.
۳
جواب را بررسی می‌کنید
دکمهٔ بررسی کار شما را می‌سنجد. اگر جایی گیر کردید، راهنمای همان تمرین قدم‌به‌قدم کمکتان می‌کند.

مرورگر یا نصب

تمرین در مرورگر چه فرقی با نصب پایگاه داده دارد

پایگاه دادهٔ دوره همان PostgreSQL است که در مرورگر شما اجرا می‌شود.

تمرین در مرورگر چه فرقی با نصب پایگاه داده دارد
موضوع	تمرین در دینا کد	نصب روی رایانه
برای شروع	یک مرورگر کافی است.	باید PostgreSQL یا MySQL را نصب و تنظیم کنید.
داده برای تمرین	پایگاه دادهٔ فروشگاه آماده است.	جدول‌ها و داده را باید خودتان بسازید.
یک DELETE اشتباه	هر اجرا با دادهٔ تازه شروع می‌شود.	داده‌ای که پاک شود برنمی‌گردد.
وقتی گیر می‌کنید	بررسی خودکار و راهنمای هر تمرین	باید خودتان ایراد را پیدا کنید.

کوئری‌هایی که اینجا می‌نویسید روی هر سرور PostgreSQL همان نتیجه را می‌دهند.

سرفصل‌ها

سرفصل‌های دوره

۱۹ سرفصل، ۸۸ درس، ۶۱ تمرین

مبانی پایگاه داده و مدل رابطه‌ای

۵ درس

داده در جدول‌ها زندگی می‌کندالان ببینید
کلید اصلی و کلید خارجی: چسبِ بین جدول‌هاالان ببینید
به‌جای «چطور»، بگو «چه می‌خواهی»الان ببینید
مشتری‌های تهرانالان ببینیدتمرین
محصول‌های ارزان، از ارزان به گرانتمرین

SELECT، WHERE، ORDER BY و LIMIT

۵ درس

خطِ لوله‌ی یک کوئری: FROM → WHERE → ORDER BY → LIMITتمرین
انتخاب ستون‌ها و نام مستعار با ASتمرین
فیلتر کردن ردیف‌ها با WHEREتمرین
تله‌ی AND/OR و قدرتِ پرانتزتمرین
LIKE، IN، BETWEEN و گرفتنِ Top-Nتمرین

DISTINCT، توابع و CASE

۴ درس

شهرهای یکتا با DISTINCTتمرین
ساختن برچسب با توابع متنی و ||تمرین
استخراج سال با EXTRACT و گروه‌بندیتمرین
برچسب‌گذاری قیمت با CASEتمرین

تجمیع: GROUP BY و HAVING

۶ درس

از «سطرها» به «خلاصه»: ذهنیت تجمیع
اولین خلاصه‌ها: COUNT، MIN، MAX، AVGتمرین
سه چهرهٔ COUNT و رازِ NULLتمرین
یک خلاصه برای هر گروه: GROUP BYتمرین
GROUP BY سخت‌گیر: خطایی که همه می‌گیرندتمرین
فیلترِ گروه‌ها با HAVING (و فرقش با WHERE)تمرین

اتصال جدول‌ها (JOIN)

۵ درس

اولین JOIN: حاصل‌ضرب دکارتی و فیلترِ ONتمرین
پیش‌بینیِ تعدادِ ردیفِ خروجیِ JOINتمرین
LEFT JOIN و دامِ شرطِ WHERE روی جدولِ راستتمرین
دامِ تکثیرِ ردیف (fan-out) و دوبار-شماریتمرین
اتصالِ یک جدول به خودش (self-join): کارمند و مدیرشتمرین

عملگرهای مجموعه‌ای

۴ درس

روی‌هم چیدن نتیجه‌ها: عملگرهای مجموعه‌ای
یکی‌کردن دو فهرست: UNION در برابر UNION ALLتمرین
اشتراک دو فهرست با INTERSECTتمرین
تفاضل دو فهرست با EXCEPTتمرین

زیرکوئری‌ها

۶ درس

زیرکوئری چیست؟ کوئری درون کوئری
زیرکوئری اسکالر: گران‌تر از میانگینتمرین
زیرکوئری با IN: مشتری‌های دارای سفارش پرداخت‌شدهتمرین
زیرکوئری همبسته: گران‌تر از میانگینِ دسته‌ی خودشتمرین
تله‌ی NOT IN با NULL، و راه‌حل درست با NOT EXISTSتمرین
جدولِ مشتق: میانگین ارزشِ هر سفارشتمرین

CTEها و بازگشتی

۴ درس

نام‌گذاری زیرکوئری با WITHتمرین
زنجیره‌ی چند CTEتمرین
ذهنیت بازگشت: راه‌رفتن روی سلسله‌مراتب
چارت سازمانی با CTE بازگشتیتمرین

توابع پنجره‌ای (Window Functions)

۵ درس

GROUP BY در برابر OVER: قلب توابع پنجره‌ایتمرین
رتبه‌بندی محصولات داخل هر دسته با RANKتمرین
دو محصول گران هر دسته (Top-N در هر گروه)تمرین
جمع تجمعی درآمد (Running Total) با SUM() OVERتمرین
تغییر ماه‌به‌ماه فروش با LAGتمرین

۱۰

انواع داده و NULL

۵ درس

انواع داده و راز NULL: منطقِ سه‌ارزشی
چرا «= NULL» هیچ‌وقت کار نمی‌کندتمرین
دامِ مرگبارِ NOT IN با NULLتمرین
COALESCE و NULLIF: رام‌کردنِ NULLتمرین
NULL در گروه‌بندی، تجمیع و مرتب‌سازیتمرین

۱۱

تعریف داده (DDL): جدول‌ها و قیدها

۵ درس

از پرسیدن تا ساختن: دنیای DDL
جدول نظرات را بسازتمرین
یک ستون به مشتری‌ها اضافه کنتمرین
جدول کدهای تخفیفتمرین
DELETE، TRUNCATE و DROP: سه راهِ متفاوتِ پاک کردن

۱۲

دستکاری داده (DML) و UPSERT

۵ درس

INSERT: یک ردیف تازه به جدول اضافه کنتمرین
INSERT … SELECT: درج گروهی از روی یک کوئریتمرین
UPDATE با WHERE: تغییرِ هدفمندِ ردیف‌هاتمرین
DELETE با WHERE و دیوارِ کلیدِ خارجیتمرین
UPSERT: درج کن، اگر بود به‌روز کن (ON CONFLICT)تمرین

۱۳

ویوها (Views)

۴ درس

ویو چیست؟ یک کوئری که اسم می‌گیرد
ساختن ویوی paid_revenueتمرین
ویوی order_totals: مبلغ هر سفارشتمرین
ویوی معمولی در برابر مادی‌شده (Materialized)

۱۴

ایندکس‌ها

۴ درس

ایندکس چیست و چرا جست‌وجو را تند می‌کند؟
کِی ایندکس استفاده می‌شود و کِی نه (Sargability)
ایندکس‌های موجود را با pg_indexes فهرست کنتمرین
ایندکس‌های پوششی و جزئی — و این‌که چه ایندکسی بسازیم

۱۵

پلن اجرا و بهینه‌سازی

۴ درس

نقشه‌ی راهِ کوئری: EXPLAIN را بخوان
سه راهِ JOIN: حلقه، هَش، ادغام
آنتی‌پترن‌ها: چطور ناخواسته اندیس را می‌کُشی
بازنویسیِ آنتی‌پترن به شرطِ اندیس‌پذیرتمرین

۱۶

تراکنش‌ها و ACID

۴ درس

تراکنش: همه‌چیز یا هیچ‌چیز (BEGIN / COMMIT / ROLLBACK)
ثبت اتمیِ یک سفارش کامل در یک تراکنشتمرین
SAVEPOINT: عقب‌زدن بخشی از یک تراکنشتمرین
چهار ناهنجاری و چهار سطح ایزولاسیون

۱۷

نرمال‌سازی و طراحی شِما

۴ درس

وقتی جدول «چاق» می‌شود: وابستگی تابعی و سه فاجعه
نردبانِ نرمال‌سازی: از 1NF تا BCNF (شهودی)
تمرین: شکستنِ جدولِ تخت به جدول‌های نرمال + واسطتمرین
وقتی *عمداً* نرمال نمی‌کنیم: غیرنرمال‌سازی و مدلِ ستاره

۱۸

پیشرفته: Pivot و JSON

۶ درس

از ردیف به ستون: ایده‌ی Pivot
Pivot درآمد: هر دسته یک ستونتمرین
ماتریس Pivot: ماه × وضعیت سفارشتمرین
JSON در PostgreSQL: ساختن و خواندن
ساختن JSON: محصولات هر دسته به‌صورت آرایهتمرین
خواندن JSON: استخراج فیلد با ‎->‎ و ‎->>‎تمرین

۱۹

امنیت: تزریق SQL و حداقل دسترسی

۳ درس

تزریق SQL: وقتی ورودیِ کاربر تبدیل به دستور می‌شود
ببین تزریق دقیقاً چه چیزی را لو می‌دهدتمرین
درمان: پرس‌وجوی پارامتری‌شده و اصلِ حداقل دسترسی

شروع دوره

از همین امروز شروع کنید

درس‌های اول رایگان است و برای شروع پرداختی لازم نیست. هر وقت خواستید ادامه دهید، همین دوره را بخرید یا با اشتراک پرو همهٔ دوره‌ها را باز کنید.

این دوره شامل:

۸۸ درس تعاملی
۶۱ تمرین عملی
۲۰ ساعت محتوای آموزشی
اجرای کد در مرورگر، بدون نصب
گواهی پایان دوره
دسترسی مادام‌العمر

نمونه‌ها را دوباره ببینید

رایگانبرای شروع

۴ درس ابتدایی رایگان است. برای ادامه، اشتراک بگیرید یا دوره را بخرید.

بدون نیاز به پرداخت مبلغی برای شروع

برای دسترسی کامل:

خرید همین دوره۲٬۰۹۰٬۰۰۰تومان

دسترسی مادام‌العمر، فقط به همین دوره.

به‌صرفه‌ترین

اشتراک پرو۳٬۹۶۰٬۰۰۰تومان

با یک اشتراک به همه‌ی ۱۶ دوره دسترسی دارید؛ مجموع ارزش آن‌ها ۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان است.

برای چه کسی

این دوره برای چه کسی است

برنامه‌نویس
اگر برنامه‌تان داده نگه می‌دارد و می‌خواهید کوئری را خودتان بنویسید و بدانید چرا کند است.
تحلیل‌گر داده و کارشناس کسب‌وکار
برای گرفتن گزارش فروش، مشتری و رشد ماهانه از پایگاه داده، بدون اینکه منتظر کس دیگری بمانید.
دانشجو
برای درس پایگاه داده و پروژه‌هایی که با جدول و رابطه کار دارند.

پیش‌نیاز: یک رایانه و یک مرورگر. تجربهٔ برنامه‌نویسی لازم نیست.

بعد از این دوره

پرسش‌ها

پرسش‌های پرتکرار

SQL چیست و به چه کاری می‌آید؟

SQL زبان کار با پایگاه دادهٔ رابطه‌ای است. با آن داده را جست‌وجو می‌کنید، گزارش می‌گیرید، جدول می‌سازید و داده را تغییر می‌دهید. بیشتر نرم‌افزارها و وب‌سایت‌ها داده‌هایشان را در چنین پایگاه داده‌ای نگه می‌دارند.

برای یادگیری SQL باید برنامه‌نویسی بلد باشم؟

نه. دوره از معنای جدول و کلید شروع می‌شود و هر دستور را با یک تمرین کوتاه یاد می‌دهد.

این دوره با کدام پایگاه داده کار می‌کند؟

با PostgreSQL. پایه‌های SQL، مثل SELECT، JOIN، GROUP BY و زیرکوئری، در MySQL، SQL Server و SQLite هم تقریباً همین شکل را دارند.

توابع پنجره‌ای، ایندکس و تراکنش هم در دوره هست؟

بله. توابع پنجره‌ای مثل RANK، ROW_NUMBER و LAG یک فصل جدا دارند. ایندکس، پلن اجرا، تراکنش، نرمال‌سازی و جلوگیری از تزریق SQL هم هر کدام فصل خودشان را دارند.

آیا درس‌های رایگان دارد؟

بله. درس‌های ابتدایی دوره رایگان است و برای شروع پرداختی لازم نیست.

تمرین‌ها چطور بررسی می‌شوند؟

کوئری شما روی همان داده اجرا می‌شود و نتیجه‌اش با نتیجهٔ درست مقایسه می‌شود. اگر ستونی کم باشد، ردیفی اضافه باشد یا ترتیب ردیف‌ها فرق کند، همان را به شما می‌گوید.

در پایان دوره گواهی می‌گیرم؟

بله. وقتی همهٔ تمرین‌ها را تمام کنید، گواهی پایان دوره با یک شمارهٔ استعلام می‌گیرید که هر کسی می‌تواند درستی آن را در سایت بررسی کند.

همین امروز شروع کنید

اولین کوئری‌تان را همین امروز در مرورگر اجرا کنید. شروع رایگان است و در کمتر از دو دقیقه وارد محیط یادگیری می‌شوید.

آموزش SQL و پایگاه داده از صفر، با تمرین در مرورگر

مدل رابطه‌ای و اولین کوئری

فیلتر و مرتب‌سازی

توابع و CASE

گزارش با GROUP BY

اتصال جدول‌ها

زیرکوئری، CTE و کوئری بازگشتی

توابع پنجره‌ای

NULL، ساختن جدول و تغییر داده

ویو، ایندکس و سرعت کوئری

تراکنش، طراحی و امنیت

فیلتر کردن کتاب‌ها با WHERE

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

سه کتاب پرفروش

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

مشتری‌هایی که بیشتر از میانگین خرید کرده‌اند

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

مسیر کامل دسته‌بندی‌ها

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

رتبهٔ هر کتاب در ژانر خودش

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

به‌روزرسانی موجودی انبار با UPSERT

این نمونه چه چیزی یاد می‌دهد

صورت تمرین را می‌خوانید

کوئری را اجرا می‌کنید

جواب را بررسی می‌کنید

سرفصل‌های دوره

مبانی پایگاه داده و مدل رابطه‌ای

SELECT، WHERE، ORDER BY و LIMIT

DISTINCT، توابع و CASE

تجمیع: GROUP BY و HAVING

اتصال جدول‌ها (JOIN)

عملگرهای مجموعه‌ای

زیرکوئری‌ها

CTEها و بازگشتی

توابع پنجره‌ای (Window Functions)

انواع داده و NULL

تعریف داده (DDL): جدول‌ها و قیدها

دستکاری داده (DML) و UPSERT

ویوها (Views)

ایندکس‌ها

پلن اجرا و بهینه‌سازی

تراکنش‌ها و ACID

نرمال‌سازی و طراحی شِما

پیشرفته: Pivot و JSON

امنیت: تزریق SQL و حداقل دسترسی

از همین امروز شروع کنید

برنامه‌نویس

تحلیل‌گر داده و کارشناس کسب‌وکار

دانشجو

بعد از این دوره

پرسش‌های پرتکرار

همین امروز شروع کنید